Waarom een onthaakmat verplicht is bij karpervissen
Als je in Nederland op karper vist, kom je er niet onderuit: je hebt een onthaakmat nodig. Op vrijwel elk karperwater stelt de hengelsportvereniging het gebruik verplicht via het reglement. Sportvisserij Nederland heeft een gedragscode welzijn vis opgesteld waarin een onthaakmat voor grote vissen als karper en snoek standaard wordt voorgeschreven (sportvisserijnederland.nl). Op sommige wateren ben je je vergunning kwijt als je geen onthaakmat bij je hebt tijdens controle.
De reden is simpel: een karper is op het droge zwaar en kwetsbaar. Een val van een halve meter op een harde oever kan al organen beschadigen of de slijmlaag stuk trekken. Die slijmlaag beschermt de vis tegen schimmel en bacterien. Een goede mat dempt de val, vangt de vis op een zacht oppervlak op en houdt hem rustig tijdens het onthaken en eventueel wegen. Bij VanGinkel Hengelsport zien we dan ook dat een mat een van de eerste aankopen is van karpervissers die het serieus nemen.
Welke maten en types onthaakmatten zijn er?
Onthaakmatten zijn er ruwweg in drie types. De flat mat is een eenvoudige rechthoekige mat met opstaande randen, geschikt voor wateren waar je dicht bij de waterlijn kunt onthaken. De cradle of carp cradle heeft hoge zijwanden die voorkomen dat de vis eruit springt; ideaal voor grote karpers en nachtsessies. Tot slot zijn er compacte zit- en zakmatten voor mobiel vissen. Welke je kiest, hangt af van het water, de gemiddelde vismaat en hoe vaak je verplaatst.
Qua afmetingen geldt: liever te groot dan te klein. Een mat van 100 bij 60 cm is een minimum voor karpers boven de 10 kilo. Voor specimen-vissers zijn matten van 120 bij 80 cm gangbaar. De foam-dikte is minstens net zo belangrijk: ga voor 5 tot 8 cm hoogwaardige EVA- of PE-foam. Dunne foam (onder 3 cm) dempt onvoldoende en is een rode vlag bij goedkope matten. Merken als Nash, Korda, Fox en Solar maken matten die op de meeste clubwateren en wedstrijden geaccepteerd worden.
De weigh sling: aparte aankoop of onderdeel?
Een weigh sling is de zak waarin je de vis weegt zonder hem op de grond te leggen. Sommige cradles hebben een geintegreerde weigh sling, maar vaak koop je hem los. Let bij aankoop op een knooploze, fijnmazige stof die geen vinnen of slijmlaag beschadigt. Een goede sling heeft vier hechte ophangpunten en een ritssluiting of klittenband om te voorkomen dat de vis er tijdens het wegen uitspringt.
Belangrijk: maak de weigh sling altijd nat voordat je de vis erin legt. Een droge stof trekt slijm en zelfs schubben mee. Hang de vis kort in de sling, lees het gewicht af en zet hem snel terug op de natte mat. Hou je waterhaak (een emmer water) altijd binnen handbereik, zodat je de vis tussendoor kunt nathouden. Bij temperaturen boven 20 graden Celsius zijn vissen extra gevoelig voor stress en uitdroging — werk dan zo snel mogelijk.
Hoe gebruik je je onthaakmat correct?
De meest gemaakte fout is de mat droog gebruiken. Spoel hem vlak voor het scheppen volledig nat met emmers water. Een natte mat plakt minder en glijdt soepel langs de huid van de vis. Leg de mat plat op een vlakke plek zonder takken, stenen of glas eronder. Kies een schaduwrijke spot als de zon fel staat.
Als de vis op de mat ligt, dek dan eventueel de ogen kort af met een natte handdoek; dit kalmeert hem direct. Onthaak met een gladde tang of disgorger en behandel een eventuele wond met antiseptische zorgcarp-spray of -gel. Maak foto's snel en houd de vis altijd boven of vlak naast de mat — nooit hoog optillen op de oever. Begeleid de vis bij het terugzetten in het water tot hij zelf weer wegzwemt; dit staat letterlijk in de gedragscode van Sportvisserij Nederland.
Onderhoud, hygiene en levensduur
Een goede onthaakmat van rond de 80 tot 150 euro gaat met goed onderhoud meerdere seizoenen mee. Spoel hem na elke sessie af met schoon water en laat hem volledig drogen voor je hem oprolt; vochtige matten gaan schimmelen en stinken. Berg hem droog op, niet in een afgesloten plastic zak.
Hygiene is geen detail. Een mat die je op het ene water gebruikt en daarna op een ander water inzet, kan ziektes overdragen — denk aan KHV (koi herpesvirus) of andere parasieten. Veel verenigingen adviseren periodiek desinfecteren met Virkon S of een vergelijkbaar middel. Controleer ook stiknaden, ritsen en draagriemen; een gescheurde mat is geen mat meer.
Wat kost een goede onthaakmat in 2026?
Instapmodellen van Prologic of NGT vind je al voor 40 tot 70 euro. Die voldoen voor incidentele karpervissers op kleinere vissen. Voor serieuze sessies stap je naar het middensegment: Korda Compac, Fox Carpmaster of Nash Carp Cradle in de range 90 tot 160 euro. Topmodellen van Solar of Cygnet kunnen 200 euro of meer kosten, maar dat zijn echt cradles met hoge wanden, dikke foam en jarenlange garantie.
Reken voor een complete onthaakset met mat, weigh sling, weegtas en zorgcarp-spray op 100 tot 250 euro. Bij VanGinkel Hengelsport krijg je advies welke mat past bij de wateren waarop jij vist; check sowieso het reglement van je vereniging op minimumeisen voor maat en zijwanden, want sommige wedstrijden eisen specifiek een cradle. Investeer ook in een fatsoenlijke schepnetkop van minstens 42 inch — een mat helpt pas als de vis veilig op de mat komt.
Veelgestelde vragen over onthaakmatten en weigh slings
Veelgestelde Vragen
Een onthaakmat is niet wettelijk verplicht in de visserijwet, maar wel via het reglement van vrijwel elke hengelsportvereniging die karperwater beheert. Op de meeste wateren is je VISpas niet geldig zonder onthaakmat zodra je gericht op karper of snoek vist. Sportvisserij Nederland heeft het gebruik bovendien vastgelegd in de gedragscode welzijn vis. Een controleur kan je in overtreding stellen of je vergunning intrekken als je geen mat bij je hebt. Check altijd het verenigingsreglement van het water dat je bevist.
Voor karpers tot 10 kilo is 100 bij 60 cm met 5 cm foam een redelijk minimum. Vis je op grotere karpers of regelmatig op specimen-water, dan is 120 bij 80 cm met 6 tot 8 cm foam comfortabeler en veiliger. Een cradle met hoge zijwanden is aan te raden zodra de vissen boven de 15 kilo gaan. Te kleine matten zorgen ervoor dat staart of kop op de grond hangt, en dat is precies wat je wilt voorkomen.
Ja, een droge mat is een grote oorzaak van slijmlaagschade. Spoel de mat vlak voor het scheppen royaal nat met emmers water uit het visw water. Houd tijdens het onthaken een emmer binnen handbereik om de vis en de mat tussendoor opnieuw te bevochtigen, zeker bij warm weer. Hetzelfde geldt voor de weigh sling: nooit een droge sling om een vis. Dit is een vast onderdeel van de gedragscode welzijn vis van Sportvisserij Nederland.
Een onthaakmat is een platte mat met lage opstaande randen; een cradle heeft hoge, stevige zijwanden waardoor de vis er niet uit kan springen. Een cradle weegt meer en is groter, maar geeft veel meer veiligheid bij grote karpers en nachtsessies. Voor mobiel of stalkend vissen is een lichte flat mat praktischer; voor vaste sessies en boilievissen op grote karpers is een cradle de standaard. Veel topwedstrijden eisen tegenwoordig een cradle.
Spoel de mat na iedere sessie met schoon water af om slijm, modder en visresten te verwijderen. Laat hem volledig drogen voor je hem oprolt of opvouwt — vocht in de foam zorgt voor schimmel en stank. Periodiek desinfecteren met een middel als Virkon S is aan te raden, vooral als je op verschillende wateren vist. Zo voorkom je dat je ongewild ziektes als KHV van het ene naar het andere water overbrengt.
Sommige cradles hebben een geintegreerde weigh sling, maar bij de meeste matten koop je hem los. Een aparte sling is meestal beter: hij is fijner van stof, knooploos en vaak voorzien van vier sterke ophangpunten en een ritssluiting. Reken op 25 tot 60 euro voor een fatsoenlijke weigh sling van Nash, Korda of Fox. Maak hem altijd nat voor gebruik en weeg de vis kort, zodat hij snel terug kan op de natte mat.
Nee, dat is op vrijwel elk karperwater verboden volgens reglement en sterk afgeraden volgens de gedragscode welzijn vis. Gras lijkt zacht, maar onder het gras zitten vaak takjes, stenen of harde plekken. Bovendien droogt gras de slijmlaag uit en kunnen schubben loslaten. Heb je echt geen mat, dan stop je met karpervissen tot je er een hebt — niet de vis op het gras leggen. Een onthaakmat is een basisvereiste, geen luxe.
